Amaitu da migrazioen Zilar Astea

 

Amaitu da Zilar Astearen aurtengo edizioa. Migrazioei buruz hausnartzea eta gertaera sozial horiek kultur adierazpideen bidez aztertzea izan da gure helburua. Literatura eskola, ikastetxeetako tailerrak, Karrika antzerki taldearen lan berria, San Agustineko Biutz antzezlana, Kriskitinen ikuskizun berria eta musika jaialdia izan dira egitarauko ekintzak. Guztiak interesgarriak; guztiek egin dute ekarpen propio eta ederra Zilar Asteari.

 

Kriskitinek Erbestea aberri ikuskizuna ekarri zuen zapatuan Plateruenera. Dantza eta koreografia, bideoak, musika, argia… Estetika aparteko ikuskizuna taularatu zuten, eta arteoa bete zuten lagunek txalo zaparradagaz eskertu zuten euren lana. Amaitzean, hainbat jatorritako musika eta dantzak ikusteko aukera izan genuen.

 

Merezi izan du, eta hurrengoek ere mereziko dute! Datorren urtera arte!

Inungane, sustraiak airean

Zilar Astea 2013.

‘Migrazioak’. Migratzeko zioak. Migratzearen arrazoiak, ondorioak, sentipenak… Handik hona eta hemendik hara, hegan gu eta gure adimenak.

 

Karrika antzerki taldeak bere azken ikuskizuna aurkeztu du Plateruenean, Zilar Astearen baitan: Inungane, sustraiak airean. Testua, koreografia, argiztapena… hainbat elementu nahastuta, hainbat istorio txiki kontatzeko.

 

Sorterria atzean utzi eta beste nortasun batzuk jantzi ditzakegu, azala aldatu. Baina, barnean, sustraiak ez dira desagertzen. ‘Nekez uzten du bere sorterria, sustraiak han dituenak’. Karrikak, emozio eta irudimenezko bidaia eder bat ekarri digu.

 

 

Ruperrekin esan diogu agur Kantuaren Kantoiari

Kantuaren Kantoia ’12. Ruper Ordorika.

Argazkia: @iarantzabal

Ez da posible, ezin liteke. Bada, bai, amaitu da aurtengoz Kantuaren Kantoia. Ruper Ordorikak itxi du solasaldi musikatuen zikloa. Bere oroitzapen, hausnarketa eta ideiak konpartitu zituen.  Ez da erraza ordu eta erdiko saio sakon eta interesgarri bat kronika baten islatzea. Baina ez dezatela esan ahalegina egin ez dugunik!

Entzule batek galdetu zion ea bere musika etxean entzuten duen, eta Ruperrek ezetz.  ‘Orduan, zer entzuten duzu?’: “Aholku bat emango dizuet: Autoan beti eduki behar duzue Bob Marleyren disko bat”. Batez ere momentu txarretarako ondo etortzen dela uste du Ruperrek. Entzuten hasi eta hirugarren abestirako animoa aldatuko dizula. Probatu beharko, Ruperrek ez dizu egunero aholku ematen-eta!

Hasierako garaiak, gaur egungoak… Ruperrek txikitan ‘konjuntoak’ entzuten zituen plazan: “Nire burua beti ikusi dut musikarekin lotuta, nire pasioa hori zen”. Hiru Truku taldean ibilitakoak ere azaldu zituen: “Niretzako eskola ikaragarria izan da Bixente eta Tapiagaz egotea”. Esan zuen kanta zaharren zalea izan dela beti, irratia heldu baino lehen entzuten ziren horiena: “Hemengo herri-kulturaren bizitza, nahiko lukete kultura handiago batzuek izatea.”

Garaiak ez dira berdinak. Benito, Laboa eta horiek entzunda filpatu egin zuen Ruperrek: “Asko zor diogu gure aurreko belaunaldiari”. Musikaren egungo egoeraz ere hausnartu zuen: “Azken urteetan gertatu den gauza onenetakoa dira Plateruena bezalako aretoak”. Orain zaila izaten ei da areto horiek betetzea, bere ustez, baina berak Kantuaren Kantoia bete zuen.

Amaitu da. Kronika honek gose apur bat piztu badizu, datorren urtean ez izan dudarik, etorri Platerueneko Kantuaren Kantoira.

Josu Zabala, aspaldiko drogaren desintoxikazioan

Kantuaren Kantoia ’12. Josu Zabala.

 

Joan zen astean Xabier Montoiak esan zuen bi urtean nahiago izan zuela autoaren motorra entzun musika baino. Atzo, Josu Zabalak kantuak egitetik desintoxikatuta dagoela  aitortu zuen. “Hertzainak-en garaian bizitzaren %50 pasatuko nuen kantuei bueltaka, baita lotan ere. Gaur egun, desintoxikatuta nago”. Edozelan ere, eta ahotsa asko altxatu barik esan balu legez, musikara harremantzeko aukerak aprobetxatzen jarraitzen du. Zer da, bada, musikak musikariei eman eta kentzen diena? Badirudi une batzuetan zilbor-hestetik lotuta daudela, eta beste batzuetan kantugileak bereizi gura izaten duela.

“Ez naiz kontsideratzen interprete ona”. Akordeoia astindu zuen, baina kantu gehienetan Unai Iturriagak abestuta. Agur esateko erabili zuen 564n bakarrik ausartu zen eztarria urratzera. Hori bai, hemen publikoaren laguntza eduki zuen.

7Eskale-n eta batez ere Gutagutarrak-en esperientzien haritik, bertsolaritzaz jardun zuen Zabalak: “Kriston modernotasun aroan dago bertsolaritza. Kulturalki iraultza bat egin du”. Bertsolaritza molde modernoetan txertatzeko saiakera bat izan ei zen 7Eskale. Hertzainak-en ostean, gauza berria zen beretzat. “Kontzertuaren eredua desberdina zen. Biziagoa zen. Eragin oso zuzena daukate pertsonaje hauek (bertsolariek)”

564 eta Amets prefabrikatuak. Badirudi denbora ez dela igaro. “Gaurkotasuna duen kantua”, esan zuen 564ri buruz. Amets prefabrikatuak Amaia Egañari eskaini zion Zabalak.

Denbora Kantuaren Kantoian igarotzen da, arin, konturatu orduko. Eta aurtengo Kantuaren Kantoia ere badoa aurrera. Datorren eguenean Toño Muro etorriko da Plateruenera.

Bai, Xabier Montoiaren mundua miresgarria da

Kantuaren Kantoia ’12. Xabier Montoia.

 

Aurtengo berbaldi musikatuei hasiera ederra eman die Xabier Montoiak. Jonan Hernandezen galderei erantzunez, berba asko egin du eta gauza asko esan. Hori bai, umoreari lekua eginez.

Saioa laburra egin zaigu. Montoiak bere bizitzan musikagaz lotutako hainbat pasarte kontatu ditu, eta saioak ez du entretenimendua inoiz galdu. “Garai batean nahiago nuen autoaren motorra entzun musika baino”. Garai horretatik musikara bueltatzera bultzatu zuen abestia kantatu du lehenengo, Lili Alenen ‘Smile’. Poparen funtsa topatzen lagundu ei zion kantu horrek. “Pop-a da gehien gustatzen zaidan generoa, orain behintzat”. Ibon Rodriguez gitarran eta pianoan lagun duela jardun du Montoiak.

Musika eta literaturaz hausnarrean ibili da. “Batean gaizki nagoenean bestera mugitzen naiz. Bi etxe edukitzea bezala da, bat udarako eta bestea negurako”. Kantuetan lehen baino garrantzia gehiago ematen dio letrari… “Badut kantu bat 15 urte daramatzadana egiten. Ez dut lortu duela egun gutxira arte”.

Arrakastaz eta sariez ere mintzatu da. “Nirekin ez dute ‘grandes exitos’-ik egin nahi. Ez baitut diskorik saltzen”. Sariak gorroto ditu: “Sariak kondena bat dira. Ematen duenak bere buruari ematen dio. Begiratzen duzu Nobel sarien zerrenda eta beldurgarriak dira. Sari gehienak txiste bat dira nire ustez”. Berak, saria, bere etsaiei emango lieke.

Richar Hawleyren bertsio bategaz amaitu du Montoiak. Bera eta bere mundu miresgarria otsailaren 22an bueltatuko dira Plateruenera, kasu horretan kontzertu formatuan.  Bitartean, datorren eguenean,  Josu Zabalak hartuko dio lekukoa Kantuaren Kantoian.

Alegrantzija baño ez dago oberic!

Platerueneko 8. urtemugako ekitaldia

Zortzi urte eta gero ere bertan batu gara berriro. Badaukagu halako lotura bat Plateruenarekin, berak dei egin eta sustraietatik tiraka beregana eroango bagintu legez. Ekitaldiko aurkezle eta gidari Peru Magdalenak esan duen moduan, hainbat kointzidentziren baturak ekarri du ekitaldia egitea eta gu guztiok bertan egotea. Peruren ustez, bere gurasoak Berrizko idi-probetan ezagutuko ez balira, bera beharrean Bertin Osborne edo Joxe Felipe Auzmendi izan zitezkeen aurkezleak, akaso.

Plateruenaz zer kontatu badaukaten hainbat artistak parte hartu dute ikuskizunean: Sei urte, Rafa Rueda, Ghertzainak, Bartolome Ertzillako musikariak, txistulariak, Garaiko dantzariak, Eneko Abasolo Abarkas bertsolaria, Kantulagun… Dotorea, zilarrezkoa. Festa izan da. Gaueko izarra etorri behar ei zen azkenean, eta Nerea Iriartek Plateruenaren izenean azaldu du behean geunden guztiak ginela izar. Gure eta gure ilusioarengan dago giltza, De la Fuente plateruek kantatzen zuten eran: “Ez diamante ez perla ez urregorriric, alegrantzija baño ez dago oberic!”

Zortzi urte eta gehiagorako prest, herriko bizitzaren parte izateko ametsari bidea zabalduz.

Argazkia: @Berbaro

DF Bertsozale Eskola 012 (II)

Denok ez dugu berdin barre egiten

Umorea epaitzen.  Unai Iturriagagaz umorea landu dugu DFko bigarren saioan. Bertsolaritzan elementu garrantzitsua da umorea. Beti agertu ez arren, guztiz desagertu ezin daitekeena. Hainbat faktorek eragin edo baldintzatu dezakete: lekua, eguna, gaia, hartzailearen ideologia… Iturriagak dio denok ez dugula berdin barre egiten, eta umore mota bat onartu ere ez dugula egiten.

Gure ideologiagaz bat ez datorren zerbaitekin umorea sortu eta barre-eztul batek irtetzen digu. Badaezpada, eskua ahoan ipini eta gero hasten dugu edukiaren analisia.

Bertsoak umore aldetik arrakasta edukitzeko gakoetako batzuk bota ditu Iturriagak. “Kontrastean, espero ez denean, irabazi egiten du umoreak”. “Umoreak, funtzionatzeko, sinesgarritasuna behar du”. Sinesgarritasuna pisuzko faktorea ei da bertsogintzan, Lujanbiok ere joan zen astean aipatu zuen-eta.

Topikoen gaia ere bigarrenez entzun dugu DFn. “Bizkaitar batek gipuzkoan gipuzkoarren kontra edozer esaten du eta jendeak barre egiten du”. Topikoak oraindik erabiltzen direla, eta larritasunean ondo etortzen direla aitortu du Iturriagak. Baina, partaide batek dio bere ustez hobe dela konnotazio negatiboa beharrean positiboa ematea: “Giputzak, hitz egin asko, baina gero soso hutsak” vs “bizkaitarrekin a ze sesioa, ez dute estimatzen konbertsazioa”.

Mitoak dio bertsoaren amaieran kokatu behar dela ‘txistea’. Baina, Iturriagaren ustez bidean erabiltzen den kontatzeko moduak ere sor dezake umorea. Umorea epaituta, bertsoa epaitzen saiatuko gara datorren eguenean Asier Ibaigarriagagaz.

Ikusi eta ospatu Athleticen finalak lagun artean Plateruenean

DF Bertsozale Eskola 012 (I)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Bertsolariak, gimnasta eta argazkilaritik ere badauka

10 segundo, 10 erabaki. Maialen Lujanbiok, aurretiazko lan ordu luzeak instat laburrean sarrarazteko ahaleginaz egin du berba. Bertsoa kantatzen hasi aurreko segunduetan bertsolariak hainbat erabaki hartu behar ei ditu, buru-lan edo gimnasia mental intentsoa eginez.

Bertsolariaren egoera hori ulertarazteko,  kotxe-karneta ateratzearen adibidea ipini du Lujanbiok. Bapatean, gauza ugari izan behar duzu kontuan. “Nola egingo dut nik hau guztia?”.

Bertsoak funtzio bat bete behar du Lujanbioren ustez: zalearengana iristea. Diskurtsoarekin, esaten denarekin, ardura bat dauka bertsolariak. Horregatik:

-Gaiaren kontestuari heldu edo zerbait berria eskaini?

-Topikoak. Hori al da benetan helarazi nahi dugun mezua?

-Fikzioa. Bai, baina sinesgarria. Urrunegi ez al goaz sarritan?

Argazkilari sena behar du bertsolariak. Kamera eskuan hartu eta nondik begiratu edo enfokatu erabakiko du. Diafragma eta filtroekin zabalera edo itxidura zehaztuko du. Zoom-agaz, mezuan noraino ailegatu jolastuko da. Klisk! Badoa bertsoa.

Errekurtso askorekin egin daiteke bertso ederra. Baina erabaki zuzenak hartu behar. Eta, hemen ere, akatsetik ikasten da. Interes handiz ezagutu dugu, adibidez, Txapelketa Nagusian topiko bat erabiliz baleko bertso bat bota eta haserre jesarri zela Lujanbio. Bere ustez ez zuen ondo erabaki.

Erabaki dugu. Datorren eguenean gehiago Unai Iturriagagaz: Umorea epaitzen.

(Etorri ezin duenarentzat zuzenean emitituko dugu blog honetan bertan)

ZILAR ASTEA 012: Literatura Eskola Aranbarriren eskutik

 

 

 

 

 

 

Joan den apirilaren 24an hasi zen 2012ko Zilar Astea. Durangoko Bonbardaketaren 75. urteurrena ardatz hartuta, Literatura Eskolak antolaturiko Iñigo Aranbarriren saioa izan genuen lehenengo hitzordua. Bonbardaketek literaturan izan duten islaz aritu zen Aranbarri, eta bidenabar, zenbait datu jakingarri mahaigaineratu zizkigun hango eta hemengo testuetatik aterata. Esaterako, poblazio zibilaren kontrako historiako lehenengo saioak Arrifen egin zituztela, espainiarrek, alemaniarren laguntzarekin: “1923ko uztailean ekin zitzaien iperita bonbardaketei. Hurrengo urtean ugaldu egin ziren, eta ohikoak izan ziren 1927ko uztailera arte”. (Joseba Sarrionandia).

Benetan eskola bikaina eskaini zigun Aranbarrik eta eskertzekoa da egindako ahalegina. Eskolarako erabili zen materiala argitaratuta dago Herioren hegala (literatura bonbapean) izenarekin.

Hitzaurrea irakurtzeko: (gehiago…)

« Previous Entries